Je sedum staat er in september volop bij, misschien zelfs een beetje té vol. De plant puilt uit de pot of heeft de border overgenomen, en je vraagt je af: kan ik hier niet gewoon nieuwe planten van maken? Het antwoord is ja, en dit is precies het juiste moment om te beginnen. September is ideaal voor sedum stekken omdat de plant nog actief groeit maar zich tegelijk voorbereidt op de winter. Hij slaat energie op in zijn stengels en bladeren, wat nieuwe stekjes een vliegende start geeft zonder de uitdrogende hitte van de zomer die ze de das om doet voordat er ook maar een wortel verschijnt.
Methode 1: Scheuren, de makkelijkste manier
Heb je een volgroeide sedum in de border staan, misschien eentje die al een jaar of drie op dezelfde plek zit? Dan is scheuren de snelste methode. Steek een spade recht door de pol, of trek hem met twee handen uit de grond en ruk hem in stukken. Dat klinkt ruw, maar sedum is een taaie plant die hier goed tegen kan.
Let bij het scheuren op deze dingen: een gezond stuk heeft minstens drie tot vijf stevige stengels met zichtbare bladeren, en aan de onderkant een kompact wortelkluitje. Stukken die slap aanvoelen, verkleurd zijn of ruiken naar rot laat je weg. Gooi die gewoon in de groenbak.
Plant het nieuwe stuk op dezelfde diepte als het origineel stond. Niet dieper: sedum houdt niet van een natte voet. Druk de aarde stevig aan, geef eenmalig water om de wortels contact met de grond te laten maken, en laat het dan even met rust. In een normale herfst is bijgieten daarna nauwelijks nodig.
Methode 2: Stengelstek, stap voor stap
Stengelstek is de methode die het meest wordt gebruikt voor sedum stekken in potten of als je geen border hebt om te scheuren. De stappen hieronder zijn bewust op volgorde gezet, want de droogperiode in stap 2 is precies de stap die de meeste beginners overslaan, waarna het stek rot.
Stap 1: Snijden. Knip met een schoon, scherp mes een stengel van minstens 8 centimeter af. Kies een stengel die stevig aanvoelt en mooie vette bladeren heeft. Verwijder de onderste bladeren over de helft van de stengel, zodat er een kaal stukje stengel overblijft dat de grond in gaat.
Stap 2: Laten drogen. Leg het stek op een droog, schaduwrijk plekje, bijvoorbeeld op een velletje keukenpapier op je vensterbank uit de zon. Laat het minimaal 24 uur liggen, bij voorkeur 48 uur. In deze tijd vormt zich een vliesje (callus) over de snijwond. Zonder dit vliesje zuigt de stengel water op voordat hij klaar is, en rot hij alsnog. Dit is de stap die het verschil maakt.
Stap 3: Stekmedium klaarmaken. Meer hierover lees je verderop in dit artikel, maar kort gezegd: gebruik nooit gewone potgrond alleen. Een mengsel van potgrond en perliet of grof zand werkt het beste. Vul een klein potje of bakje met dit mengsel en maak het licht vochtig, niet doorweekt.
Stap 4: Insteken. Maak met een potlood of stokje een klein gaatje in het medium en steek de kale stengel er voorzichtig in. Druk het medium zachtjes aan zodat het stek rechtop staat.
Stap 5: Eerste keer water geven. Geef nu pas water, maar heel weinig. Een kleine scheut langs de rand van het potje is genoeg. Zet het op een lichte plek zonder direct felle middagzon. Daarna water je pas weer als het medium volledig droog is.
Methode 3: Bladvermeerdering, voor de geduldige planten
Bladvermeerdering werkt bij sedum, maar niet bij alle soorten even goed. De vlezige, ronde varianten zoals Sedum rubrotinctum of Sedum dasyphyllum doen het prima via een los blad. De platte, hoog opgroeiende border-sedum (tegenwoordig vaak Hylotelephium genoemd) doet het een stuk minder betrouwbaar op deze manier. Wij van Belle.nl raden bladvermeerdering daarom vooral aan voor de compacte, vetplantachtige soorten in potjes.
Haal een blad los door het rustig te draaien en zijwaarts te trekken. Het blad moet heel loskomen, inclusief de basis waar het aan de stengel zat. Een afgebroken blad zonder die basis doet niets. Leg het blad op droog stekmedium en wacht. Niet insteken, gewoon erop leggen. Na twee tot vier weken zie je kleine roze bultjes verschijnen: dat zijn de toekomstige worteltjes. Na zes tot twaalf weken heb je een miniplantje. Verwacht dus niet dat dit voor de winter al een volwaardige plant oplevert als je nu begint.
Het juiste medium en de juiste plek
Gewone potgrond is te compact en houdt te veel water vast voor sedum. Een jong stek heeft wel een beetje vocht nodig om wortels te vormen, maar mag zijn voeten nooit nat hebben. De oplossing is simpel: meng potgrond met iets wat drainageert. Perliet is ideaal en te koop in elke tuinwinkel, maar grof zand of kiezelgrind werkt ook. Een verhouding van 50/50 potgrond en perliet is een goed startpunt.
Heb je dat allebei niet in huis? Een handvol aquariumgrind of zelfs gebroken scherven op de bodem van het potje kan al helpen. Het gaat erom dat water snel wegloopt.
Voor de plek: veel zon betekent bij sedum stekjes niet direct de volle oktoberzon de hele dag. Kies een lichte vensterbank of een plek buiten die de ochtendzon pakt maar in de middag licht schaduw heeft. Te felle zon droogt een stek uit voordat hij wortels heeft. Weinig water betekent dat je wacht tot het medium echt droog aanvoelt voordat je opnieuw giet. Druk je vinger een centimeter in de grond: pas als het droog is, geef je weer water.
Signalen dat het mis gaat, en wat je dan doet
Rot aan de basis is het meest voorkomende probleem. De stengel wordt zacht en donker vlak onder de grond. Dit komt bijna altijd door te veel water of een stek die niet lang genoeg heeft gedroogd. Er is niets meer aan te doen: gooi hem weg, laat je volgende stek langer drogen en gebruik een droger medium.
Geen nieuwe groei na vier weken wil niet altijd zeggen dat het stek dood is. Sedum bouwt eerst wortels, dan pas bladeren. Trek voorzichtig aan het stek: als er weerstand is, zitten er wortels. Is er helemaal geen weerstand en ziet de stengel er goed uit? Geef het dan nog twee weken, zet hem iets warmer en zorg voor iets meer licht.
Een stek die verdort ziet er gerimpeld en ingevallen uit. Dit kan twee dingen betekenen: hij heeft net wortels gevormd en vraagt nu om water, of hij heeft het helemaal opgegeven. Geef een kleine scheut water en kijk na 24 uur of de stengel weer strakker wordt. Als dat zo is, is hij aan het bijkomen. Als hij verder inzakt, is het klaar.
Van stek naar border of balkon: wanneer verplant je?
Een jonge sedum is klaar voor buiten als hij minstens een paar centimeter nieuwe groei heeft gevormd en stevig wortelgekluisterd zit in zijn potje. Dat test je door hem licht aan te trekken: hij mag niet loslaten.
Als je nu, in september, begint met stekken via de stengelmethode of door te scheuren, kun je de nieuwe planten in principe dit najaar nog buiten planten, maar alleen als ze flink genoeg zijn voor de eerste vorst. Geef ze eerst een week buiten in een beschutte hoek om te wennen, dit heet hardmaken. Gaat het goed, dan de volle border in.
Twijfel je of een stek nog te klein is? Bewaar hem dan liever op een koele, lichte vensterbank of koude serre tot het voorjaar. Sedum overleeft dat prima en je hebt in maart direct een gezonde plant klaar om te planten.
Sedum stekken vraagt weinig materiaal en nog minder ervaring. Of je nu kiest voor scheuren, stengelstek of bladvermeerdering: droog medium, veel licht en weinig water zijn de drie constanten. Die droogperiode van 48 uur voordat je een stek insteekt klinkt misschien overbodig, maar wij van Belle.nl zien het als de stap die het verschil maakt tussen een stek die wegrot en een die aanslaat. Begin met een stek of twee van wat je nu al hebt staan. Tegen het voorjaar heb je nieuwe sedum voor de border, het balkon of om weg te geven aan iemand anders met een te lege pot.
Mail